Zachowek (Pflichtteil): kto może go żądać, ile wynosi, kiedy się przedawnia

Sprawdzono 05.11.2026

Przetłumaczono z niemieckiego. Jeśli coś się różni, obowiązuje tekst niemiecki: Deutsche Fassung

W testamencie nie ma jednego z dzieci albo małżonek dziedziczy sam. Kto zostaje tak pominięty, według ustawy nie odchodzi z niczym: ma zachowek (Pflichtteil). Dla spadkobierców oznacza to: przychodzi roszczenie i jest ono skierowane przeciwko nim.

Co obowiązuje ogólnie

Kto: dzieci i dalsi potomkowie zmarłego, małżonek oraz rodzice, jeżeli nie ma potomków (§§ 2303, 2309 BGB). Rodzeństwo nie ma zachowku.
Ile: połowa wartości ustawowego udziału spadkowego (§ 2303 ust. 1 BGB). Jeżeli dziecko bez testamentu odziedziczyłoby jedną czwartą, jego zachowek wynosi jedną ósmą wartości spadku. Jak określa się ustawowy udział spadkowy, opisano w artykule Kto dziedziczy bez testamentu?
W pieniądzu. Zachowek jest roszczeniem o zapłatę wobec spadkobierców. Kto go żąda, nie staje się współspadkobiercą, nie współdecyduje i nie dostaje udziału w domu.
Wymagalny od razu. Roszczenie powstaje z chwilą otwarcia spadku (§ 2317 BGB).

Co spadkobiercy muszą przedłożyć

Kto jest uprawniony do zachowku i sam nie jest spadkobiercą, może żądać od spadkobierców (§ 2314 BGB):

informacji o stanie spadku, w formie spisu,
by mógł być obecny przy sporządzaniu spisu,
by ustalono wartość przedmiotów spadkowych,
by spis sporządził notariusz (Notar).

Koszty tego ponosi spadek.

Darowizny z ostatnich dziesięciu lat

Jeżeli zmarły za życia coś darował, uprawniony do zachowku może żądać uzupełnienia: darowiznę rachunkowo dolicza się z powrotem do spadku (§ 2325 BGB). W pierwszym roku przed otwarciem spadku liczy się ona w całości, za każdy kolejny rok o jedną dziesiątą mniej. Po dziesięciu latach już się nie liczy. Przy darowiznach na rzecz małżonka termin ten nie zaczyna biec przed ustaniem małżeństwa.

Przedawnienie

Roszczenie przedawnia się po trzech latach (§ 195 BGB). Termin biegnie od końca roku, w którym roszczenie powstało, a uprawniony dowiedział się o otwarciu spadku i o swoim wydziedziczeniu (§ 199 ust. 1 BGB).

Co Państwu pomoże

Pełny spis, od początku. Konta, nieruchomości, kosztowności, wyposażenie domu, długi, każdorazowo ze stanem na dzień śmierci i dowodem. Kto już go ma, nie musi go sporządzać pod presją.
Wartości ze źródłem. Wyciąg z konta, opinia rzeczoznawcy, wycena pośrednika: jaka jest liczba i skąd pochodzi.
Zachować korespondencję. Kiedy kto czego zażądał i co otrzymał.

Ile wynosi zachowek w Państwa przypadku, czy darowizny się liczą i co należy na niego zaliczyć, ocenia adwokat.