Dziedziczenie ustawowe: kto ile dziedziczy bez testamentu?

Sprawdzono 05.11.2026

Przetłumaczono z niemieckiego. Jeśli coś się różni, obowiązuje tekst niemiecki: Deutsche Fassung

Większość ludzi nie zostawia testamentu. Wtedy ustawa określa, kto dziedziczy i w jakim udziale. Od tych udziałów zależy później prawie wszystko: kto współdecyduje, kto ile płaci, kto ile dostaje.

Krewni: według grup

Pierwsza grupa: dzieci i ich potomkowie. Dzieci dziedziczą w równych częściach. Jeżeli dziecko już nie żyje, na jego miejsce wchodzą jego dzieci (§ 1924 BGB).
Druga grupa: rodzice i ich potomkowie, czyli rodzeństwo, siostrzenice i bratankowie (§ 1925 BGB).
Trzecia grupa: dziadkowie i ich potomkowie (§ 1926 BGB).

Dopóki jest krewny z wcześniejszej grupy, nikt z późniejszej nie dziedziczy (§ 1930 BGB). Jeżeli zmarły ma dziecko, rodzice i rodzeństwo nie dziedziczą więc nic.

Małżonek: obok nich

Małżonek lub zarejestrowany partner życiowy dziedziczy obok krewnych (§ 1931 BGB):

obok dzieci jedną czwartą,
obok rodziców, rodzeństwa lub dziadków połowę,
sam, jeżeli nie ma ani krewnych pierwszej lub drugiej grupy, ani dziadków.

Jeżeli małżonkowie żyli w ustawowym ustroju majątkowym, wspólności przyrostu majątku (Zugewinngemeinschaft) – tak jest, gdy u notariusza nie uzgodniono nic innego – udział ten zwiększa się o kolejną jedną czwartą (§ 1371 ust. 1 BGB).

Najczęstsze przypadki

W związku małżeńskim, dwoje dzieci, bez umowy majątkowej: małżonek połowę, każde dziecko jedną czwartą.
Wdowa lub wdowiec, troje dzieci: każde dziecko jedną trzecią.
W związku małżeńskim, bez dzieci, bez umowy majątkowej, rodzice żyją: małżonek trzy czwarte, rodzice razem jedną czwartą.
W związku małżeńskim z rozdzielnością majątkową, jedno lub dwoje dzieci: małżonek i dzieci dziedziczą w równych częściach (§ 1931 ust. 4 BGB).
Wspólne życie bez ślubu: partner według ustawy nie dziedziczy nic.
Nie ma nikogo: jeżeli nie ma ani krewnych, ani małżonka, dziedziczy państwo (§ 1936 BGB).

To są reguły dla przypadków bez testamentu. Testament lub umowa dziedziczenia (Erbvertrag) mają pierwszeństwo; kto przez to nic nie dostaje, może mieć zachowek (Pflichtteil).

Co z tego wynika

Jeżeli dziedziczy kilka osób, spadek należy do nich wspólnie: tworzą wspólnotę spadkobierców (Erbengemeinschaft). Do nikogo nie należy sam „dom” ani samo „konto”, do każdego należy udział w całości. Według tych udziałów głosuje się, ponosi koszty i na końcu dzieli.

Co Państwu pomoże

Spisać drzewo genealogiczne. Kto żyje, kto zmarł, kto ma dzieci. Sąd spadkowy (Nachlassgericht) pyta o to dokładnie przy poświadczeniu dziedziczenia (Erbschein), z dokumentami.
Zapisać udziały jako ułamek, gdy tylko są ustalone: z poświadczenia dziedziczenia lub z otwartego testamentu.
Wcześnie wyjaśnić, czy była umowa majątkowa małżeńska. Zmienia ona udziały.