Odrzucenie spadku: termin, forma i co dzieje się potem

Sprawdzono 05.11.2026

Przetłumaczono z niemieckiego. Jeśli coś się różni, obowiązuje tekst niemiecki: Deutsche Fassung

Obawiają się Państwo, że są długi, albo nie chcą mieć ze spadkiem nic wspólnego. Odrzucenie jest możliwe, ale czasu jest mało, a list nie wystarczy.

Co obowiązuje ogólnie

Termin: sześć tygodni. Biegnie od chwili, gdy dowiedzą się Państwo, że dziedziczą i na jakiej podstawie, czyli z ustawy czy z testamentu (§ 1944 BGB). Jeżeli jest testament, termin nie zaczyna biec, zanim sąd spadkowy (Nachlassgericht) nie zawiadomi Państwa o jego treści.
Sześć miesięcy wynosi termin, jeżeli zmarły miał ostatnie miejsce zamieszkania tylko za granicą albo jeżeli na początku biegu terminu przebywają Państwo za granicą.
Forma. Odrzucenie oświadcza się wobec sądu spadkowego: tam do protokołu albo w formie urzędowo poświadczonej, czyli przez notariusza (Notar) (§ 1945 BGB). Zwykły list lub e-mail do sądu nie jest odrzuceniem spadku.
Który sąd. Właściwy jest sąd spadkowy ostatniego miejsca zamieszkania zmarłego. Oświadczenie przyjmuje także sąd spadkowy Państwa własnego miejsca zamieszkania i przekazuje je dalej (§ 344 ust. 7 FamFG).
Wszystko albo nic. Odrzucenie pod warunkiem jest nieskuteczne, a odrzucić tylko części nie można (§§ 1947, 1950 BGB).

Kiedy jest za późno

Kto przyjął spadek, nie może go już odrzucić. Jeżeli termin upłynął, spadek uważa się za przyjęty (§ 1943 BGB). Przyjąć można także przez zachowanie, na przykład rozporządzając przedmiotami ze spadku jak właściciel. Zorganizowanie pogrzebu lub zabezpieczenie mieszkania samo w sobie nie jest przyjęciem.

Przyjęcie lub odrzucenie można w wąskich granicach podważyć (Anfechtung), na przykład z powodu błędu. Także dla tego obowiązuje termin sześciu tygodni, od chwili poznania przyczyny (§ 1954 BGB). Czy przyczyna zachodzi, to pytanie do adwokata.

Co dzieje się potem

Kto odrzuca spadek, jest traktowany tak, jakby w chwili otwarcia spadku nie żył. Spadek przypada osobie, która byłaby wtedy powołana jako następna (§ 1953 BGB). Często są to własne dzieci. Mają one własny termin i muszą odrzucić spadek same.

Za małoletnie dzieci odrzucenie oświadczają rodzice. Jeżeli dziecko dziedziczy tylko dlatego, że jedno z rodziców odrzuciło spadek, z reguły nie jest do tego potrzebne zezwolenie sądu rodzinnego; inaczej jest, gdy rodzic był powołany obok dziecka (§ 1643 ust. 3 BGB).

Ile to kosztuje

Za poświadczenie pobiera się opłatę zależną od wartości spadku, co najmniej 30 euro (nr 21201 wykazu kosztów do GNotKG).

Co Państwu pomoże

Zanotować dzień, w którym się Państwo dowiedzieli. I w jaki sposób: telefon, pismo z sądu, rozmowa. Od tego zależy początek terminu.
Rozeznanie przed decyzją. Wyciągi z konta, umowy, upomnienia, księga wieczysta (Grundbuch). Informacje otrzymają Państwo po okazaniu aktu zgonu i dowodu, że wchodzą Państwo w grę jako spadkobierca.
Poinformować pozostałych. Kto byłby następny po Państwu, powinien wiedzieć, że odrzucają Państwo spadek.
Znać alternatywę. Kto nie odrzuca spadku, może w pewnych okolicznościach ograniczyć odpowiedzialność do spadku. Więcej w artykule Odziedziczone długi.