Podatek od spadków: kwoty wolne, dom rodzinny, zgłoszenie do Finanzamt

Sprawdzono 05.11.2026

Przetłumaczono z niemieckiego. Jeśli coś się różni, obowiązuje tekst niemiecki: Deutsche Fassung

Dom szybko okazuje się wart więcej, niż się sądziło, i wtedy pojawia się pytanie, czy trzeba zapłacić podatek. Dla wielu rodzin odpowiedź brzmi: nie. Tutaj podane są kwoty, które wymienia ustawa.

Każdy spadkobierca osobno

Opodatkowany jest nie spadek, lecz to, co otrzymuje każda osoba z osobna. Każdy spadkobierca ma własną kwotę wolną, zależnie od pokrewieństwa ze zmarłym.

Kwoty wolne

Zgodnie z § 16 ust. 1 ErbStG wolne od podatku pozostaje:

500 000 € dla małżonka lub zarejestrowanego partnera życiowego,
400 000 € dla każdego dziecka, także pasierbów, oraz dla wnuków, których rodzic już nie żyje,
200 000 € dla pozostałych wnuków,
100 000 € dla pozostałych osób z klasy podatkowej I, na przykład rodziców dziedziczących po swoim dziecku,
20 000 € dla wszystkich innych: rodzeństwa, siostrzenic i bratanków, partnerów bez ślubu, przyjaciół.

Do tego dochodzą szczególna kwota wolna na zabezpieczenie małżonka (§ 17 ErbStG) oraz kwota wolna na wyposażenie domu w wysokości 41 000 € w klasie podatkowej I (§ 13 ust. 1 nr 1 ErbStG).

Dom rodzinny

Dom lub mieszkanie, w którym zmarły sam mieszkał (Familienheim), może dodatkowo pozostać wolne od podatku (§ 13 ust. 1 nr 4b i 4c ErbStG):

dla małżonka, jeżeli niezwłocznie sam się tam wprowadzi albo nadal tam mieszka,
dla dzieci pod tym samym warunkiem, o ile powierzchnia mieszkalna nie przekracza 200 metrów kwadratowych.

Zwolnienie odpada z mocą wsteczną, jeżeli nabywca w ciągu dziesięciu lat przestanie sam mieszkać w domu, chyba że przeszkadzają mu w tym ważne, nieodparte powody. To, kto przejmuje dom, a kto zostaje spłacony, może więc podatkowo robić różnicę. Z tym należy przed porozumieniem zwrócić się do doradcy podatkowego.

Zgłoszenie: trzy miesiące

Każde nabycie należy zgłosić urzędowi skarbowemu (Finanzamt) na piśmie w ciągu trzech miesięcy od dowiedzenia się o nim (§ 30 ErbStG). Zgłoszenie nie jest potrzebne, jeżeli nabycie opiera się na testamencie otwartym przez niemiecki sąd lub niemieckiego notariusza i jednoznacznie wynika z niego stosunek do zmarłego. Wyjątek ten nie obowiązuje jednak, gdy do nabycia należy nieruchomość, majątek przedsiębiorstwa lub majątek zagraniczny. Przy odziedziczonym domu zgłoszenie jest więc regułą.

Zeznanie podatkowe składa ten, kogo urząd skarbowy do tego wezwie.

Co może się zmienić

Federalny Trybunał Konstytucyjny (Bundesverfassungsgericht) w październiku 2026 rozpatrywał na rozprawie sprawę podatku od spadków, także wysokości kwot wolnych. Na początku listopada 2026 orzeczenia nie było; podane kwoty obowiązują bez zmian.

Co Państwu pomoże

Zanotować dzień, w którym dowiedzieli się Państwo o spadku. Od tego zależy termin zgłoszenia.
Zebrać wartości na dzień śmierci. Stany kont, rachunek papierów wartościowych, nieruchomość. Urząd skarbowy sam wycenia nieruchomość; własna opinia rzeczoznawcy może wykazać niższą wartość.
Udokumentować długi i koszty. Pomniejszają one nabycie.
Pytać przed podziałem, a nie po nim.