Poradnik

Wykonawca testamentu: co mu wolno i czego mogą żądać spadkobiercy

Sprawdzono 05.11.2026

Przetłumaczono z niemieckiego. Jeśli coś się różni, obowiązuje tekst niemiecki: Deutsche Fassung

W testamencie jest nazwisko, którego nie wszyscy znają: ta osoba ma przeprowadzić sprawy spadku jako wykonawca testamentu (Testamentsvollstrecker). Dla spadkobierców to sytuacja niezwyczajna. Spadek należy do nich, ale decyduje o nim ktoś inny.

Co obowiązuje ogólnie

• Tylko przez testament lub umowę dziedziczenia (Erbvertrag). Wykonawcę testamentu może wyznaczyć tylko sam zmarły (§ 2197 BGB). Spadkobiercy nie mogą go ustanowić.
• Zarządza spadkiem. Może objąć przedmioty spadkowe w posiadanie i nimi rozporządzać (§ 2205 BGB). Darować może tylko w zakresie, w jakim odpowiada to obowiązkowi moralnemu lub względom przyzwoitości.
• Spadkobiercy przez ten czas nie mogą rozporządzać. Przedmiotem, który podlega jego zarządowi, spadkobierca rozporządzać nie może (§ 2211 ust. 1 BGB). Sprzedać dom, zamknąć konto: to robi wykonawca testamentu, nie wspólnota spadkobierców (Erbengemeinschaft).
• Jego zadaniem jest wykonanie rozrządzeń zmarłego oraz, gdy dziedziczy kilka osób, doprowadzenie do podziału między nimi (§§ 2203, 2204 BGB). Zmarły może ująć zadanie węziej lub szerzej, także jako zarząd na lata.

Czego mogą żądać spadkobiercy

• Spisu. Niezwłocznie po przyjęciu urzędu ma on przekazać spadkobiercom spis przedmiotów spadkowych i znanych długów (§ 2215 ust. 1 BGB).
• Informacji i rozliczenia. Obowiązują reguły zlecenia; przy dłużej trwającym zarządzie spadkobiercy mogą żądać corocznego złożenia rachunków (§ 2218 BGB).
• Prawidłowego zarządu. Jeżeli w sposób zawiniony narusza swoje obowiązki, odpowiada wobec spadkobierców za szkodę (§ 2219 BGB).
• Odwołania. Na wniosek uczestnika sąd spadkowy (Nachlassgericht) może go odwołać, jeżeli zachodzi ważny powód, w szczególności rażące naruszenie obowiązków lub niezdolność do prawidłowego prowadzenia spraw (§ 2227 BGB). Samo niezadowolenie nie wystarcza.

Ile kosztuje

Może żądać odpowiedniego wynagrodzenia, jeżeli zmarły nie postanowił inaczej (§ 2221 BGB). Tabeli w ustawie nie ma. W praktyce przyjmuje się procent wartości spadku, który rośnie wraz z zakresem i trudnością. Jeżeli testament określił wynagrodzenie, obowiązuje ono. Wynagrodzenie płaci się ze spadku.

Po czym się go rozpoznaje

Urząd zaczyna się, gdy przyjmie go on wobec sądu spadkowego. Na wniosek sąd wystawia mu zaświadczenie, którym legitymuje się w banku i w urzędzie ksiąg wieczystych (Grundbuchamt). W poświadczeniu dziedziczenia (Erbschein) i w księdze wieczystej (Grundbuch) odnotowuje się wykonanie testamentu.

Co Państwu pomoże

• Przeczytać testament: Jakie dokładnie ma zadanie, na jak długo, z jakim wynagrodzeniem?
• Zażądać spisu na piśmie i porównać z tym, co Państwo sami wiedzą.
• Zapisywać pytania i odpowiedzi na piśmie, z datą.
• Dokumentować własne wydatki. To, co spadkobierca zapłacił za spadek, należy do rozliczenia.

Czy zachowanie wykonawcy testamentu jest naruszeniem obowiązków, ocenia adwokat; o odwołaniu decyduje sąd spadkowy.